Dwie trajektorie. Xenia Kucharska i Wanda Łempicka

25.02.2026 | 05.03.2026

Przełom XIX i XX w. to moment przemiany sytuacji naukowej kobiet na niemieckich uniwersytetach: od negatywnej – niemożności studiowania, przez uczestniczenie w zajęciach jako wolne słuchaczki, po uzyskanie możliwości oficjalnego wpisania na listę studentów. Zbadamy losy dwóch studentek związanych z matematyką, a także rolę, jaką w ich rozwoju naukowym odegrały niemieckie ośrodki naukowe.

 

Xenia Kucharska (Kucharsky), urodzona w 1881 r. w Charkowie, w polsko-ukraińskiej rodzinie, po ukończeniu Wyższych Kursów Żeńskich w Petersburgu wyjeżdża na studia za granicą. W pierwszych latach XX w. nie może oficjalnie wpisać się na listę studentów, więc uczestniczy w zajęciach jako wolna słuchaczka. W Monachium studiuje u Arnolda Sommerfelda, w Getyndze wygłasza referat na słynnym seminarium Felixa Kleina. Po kilku latach wraca do Charkowa, gdzie podejmuje pracę nauczycielki. Nie porzuca jednak myśli o kształceniu uniwersyteckim i już po trzech latach ponownie uczęszcza na zajęcia na getyńskim uniwersytecie – tym razem oficjalnie wpisana na listę studentów.

 

Getyńskie ścieżki X. Kucharskiej przeplatają się z losami Wandy Łempickiej – jedynej Polki, która przed 1933 r. uzyskuje w Getyndze doktorat z filozofii. Urodzona w 1888 r. we Lwowie jako Wanda Rehman, studiuje w rodzinnym mieście, gdzie uczestniczy w seminarium Kazimierza Twardowskiego. Wraz z mężem, germanistą Zygmuntem Łempickim, podejmuje studia za granicą: studiuje w Berlinie, a następnie w Getyndze, gdzie przygotowuje rozprawę doktorską z zakresu psychologii, zatytułowaną Räumliche Farbenmischung auf der Netzhaut. Na egzaminy doktorskie wybiera psychologię, filozofię oraz matematykę, z której egzaminuje ją Edmund Landau.

 

Podczas referatu opowiemy historię obydwu kobiet. Zajrzymy do dokumentów, w tym tekstu referatu wygłoszonego przez Xenię Kucharską na seminarium Kleina oraz do teczki doktorskiej Wandy Łempickiej. Prześledzimy także późniejsze losy bohaterek, ze szczególnym uwzględnieniem działalności Wandy Łempickiej w obecnym Liceum im. Królowej Jadwigi w Warszawie.

Wróć