dr Jakub Bajer

01.02.2021 | 26.01.2026

Pracownia Dziejów Oświaty i Antropologii Kultury pok. A10 tel. +48 22 65 72 863 / wew/ 863 dyżury: czw., pt. 11.00–13.00 e-mail: jakub_bajer@wp.pl ORCID: 0000-0002-8845-7472

Zainteresowania naukowe

• historia Szkoły Języków Orientalnych w Stambule (1766-1793), założonej przez króla Stanisława Augusta dla kształcenia tłumaczy (dragomanów) do polskiej służby dyplomatycznej
• spór o Stanisława Augusta w polskiej historiografii
• edytorstwo źródeł historycznych

Wykształcenie, stopnie i tytuły naukowe

• 2015 doktorat w Instytucie Historii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu oraz na Université de Versailles we Francji (co-tutelle)
• 2012 licencjat z filologii romańskiej w Instytucie Romanistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
• 2011 magisterium z historii w Instytucie Historii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Zatrudnienie

• 2020– adiunkt naukowy w Instytucie Historii Nauki PAN
• 2016–2019 adiunkt naukowy w Instytucie Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego

Udział w krajowych i międzynarodowych projektach badawczych

• od 2025 r. wykonawca w grancie NPRH pt. Kronika agonii (1792–1793). Edycja rosyjskich i polskich źródeł dyplomatycznych z okresu II rozbioru; kierownik grantu dr Jacek Kordel (UW)
• od 2024 r. wykonawca w grancie NPRH pt. ,,Siła i żelazo kruszy”. Realizacja drugiego rozbioru Rzeczypospolitej i powstanie kościuszkowskie w korespondencji rosyjskiego generała i ambasadora Ottona Heinricha Igelströma (1793-1794); kierownik grantu prof. Bogusław Dybaś (UMK)
• 2016–2019 kierownik grantu Narodowego Centrum Nauki – konkurs Fuga 5; tytuł projektu: ,,Między Wiedniem a Warszawą. Międzynarodowa rola i osobista dyplomacja księcia Andrzeja Poniatowskiego (1763–1773)ˮ; wyjazdy naukowo-badawcze w ramach grantu do Wiednia, Berlina, Drezna, Turynu, Paryża, Londynu, Edynburga i Krakowa

Członkostwo w towarzystwach i organizacjach naukowych

• 2012– członek Polskiego Towarzystwa do Badań nad Wiekiem Osiemnastym

Stypendia, nagrody i wyróżnienia

• 2020–2022 stypendium Fundacji Augusta hr. Cieszkowskiego
• 2017 stypendium Fundacji Lanckorońskich na pobyt badawczy w Kopenhadze
• 2016 Nagroda Polskiego Towarzystwa do Badań nad Wiekiem Osiemnastym za najlepszą rozprawę doktorską dotyczącą wieku osiemnastego
• 2016 stypendium Funduszu im. Jana i Suzanne Brzękowskich z Polskiego Towarzystwa Historyczno-Literackiego (Biblioteki Polskiej) w Paryżu na pobyt badawczy we Francji
• 2014–2015 stypendium Centre de Recherche du Château de Versailles na pobyt badawczy we Francji
• 2013–2014 stypendium Niemieckiej Centrali Wymiany Akademickiej (DAAD) na pobyt badawczy w Dreźnie
• 2013 stypendium Funduszu im. Jana i Suzanne Brzękowskich z Polskiego Towarzystwa Historyczno-Literackiego (Biblioteki Polskiej) w Paryżu na pobyt badawczy we Francji
• 2013 staż naukowo-badawczy w Paryżu w ramach programu Erasmus
• 2013 stypendium Fundacji z Brzezia Lanckorońskich na pobyt badawczy w Londynie
• 2011 Nagroda Poznańskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego za najlepszą pracę magisterską obronioną w Instytucie Historii UAM w roku akademickim 2010/2011 – pierwsze miejsce

Wybrane publikacje

Edycje źródłowe

• Correspondance du roi Stanislas-Auguste et de Luigi Malabaila di Canale (1765-1773), éd. et élaboration Jakub Bajer, Wyd. IH PAN, Warszawa 2020, 378 ss.

Redakcja naukowa

• Państwo pozornie własne. Studia z dziejów XVIII-wiecznej Rzeczypospolitej ofiarowane Profesor Zofii Zielińskiej, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 2025, ss. 784 [wespół z J. Kordelem].
• Pierwszy rozbiór Polski w świetle najnowszych badań, Warszawa 2023, ss. 674 [wespół z J. Kordelem].

Rozdziały w pracach zbiorowych

• W stronę Austrii. Próba emancypacji Stanisława Augusta na sejmie 1766 r., [w:] Państwo pozornie własne. Studia z dziejów XVIII-wiecznej Rzeczypospolitej ofiarowane Profesor Zofii Zielińskiej, red. J. Bajer, J. Kordel, Warszawa 2025, s. 273-333.
• Entre le salon et la cour. Stanislas-Auguste, Madame Geoffrin et le baron de Gleichen, [w:] Polyhistor Europaeus. Études sur l’âge classique offertes à Chantal Grell, t. II : Cours et diplomatie, arts et collections, red. M. Da Vinha, B. El Gammal, M. Forycki, M. Zuili, Brepols 2025, s. 300-324.
• Aneksja Spisza i starostw podgórskich przez Austrię w świetle korespondencji Stanisława Augusta z Canalem (1769-1772) [w:] Pierwszy rozbiór Polski w świetle najnowszych badań, red. J. Bajer, J. Kordel, Warszawa 2023, s. 159-218.
• Przez Turyn do Wiednia. Korespondencja Stanisława Augusta z hrabią Canale [w:] ,,Skłócony naród, król niepewny, szlachta dzikaˮ? Polska stanisławowska w świetle najnowszych badań, red. Piotr Ugniewski, Warszawa 2020, s. 151–172.
• Le prix d᾽un attachement: les d᾽Argenson et la Maison de Saxe [w:] Les dynamiques du changement dans l᾽Europe des Lumières, red. Maciej Forycki, Agnieszka Jakuboszczak, Teresa Malinowska, Poznań-Paris 2018, s. 229–238.
• Les archives du prince Xavier de Saxe – un patrimoine européen de la France, de la Pologne et de l᾽Allemagne [w:] Les dynamiques du changement dans l᾽Europe des Lumières, red. Maciej Forycki, Agnieszka Jakuboszczak, Teresa Malinowska, Poznań-Paris 2018, s. 403–409.
• Listy Stanisława Kostki Potockiego do żony Aleksandry z lat 1791–1808 – pytania badawcze [w:] O spuściźnie literackiej Stanisława Kostki Potockiego. Studia i szkice, red. Tomasz Chachulski, Dorota Folga-Januszewska, Warszawa 2018, s. 213–219. [w serii:] „Winckelmann – Potocki. Nowe badania i dokumentyˮ, red. Paweł Jaskanis i Max Kunze, t. 3.
• Le jeux des Lumières: la clé polono-suédoise dans ,,Les Lois de Minosˮ de Voltaire [w:] Jeux et sports de la Rennaissance à nos jours, red. Maciej Forycki, Agnieszka Jakuboszczak, Maciej Serwański, Poznań 2013, s. 225–235.
• Marie-Thérèse Geoffrin (1699–1777) – caryca Paryża i ambasadorka Polski [w:] „Kulturowe wzorce a społeczna praktyka. Studia z dziejów kobiet”, red. Agnieszka Jakuboszczak, Przemysław Matusik, Poznań 2012, s. 147–167.
• Kolekcja rękopisów Biblioteki Polskiej w Paryżu [w:] „Pamiętnik XIII Ogólnopolskiego Zjazdu Studentów Archiwistyki, Lublin-Zamość, 27–29 kwietnia 2011 r. Kancelarie oraz archiwa wczoraj i dziś”, red. Janusz Łosowski, Elżbieta Markowska, Warszawa 2012, s. 208–213.

Artykuły

• Szwajcarski uczony o rozbiorach Polski. Wokół wydawnictwa źródłowego Eugène’a Mottaza i jego polskiej edycji, ,,Analecta. Studia i materiały z dziejów nauki”, R. XXXIII, nr 2, 2024, s. 87-124.
• Zestawienia budżetowe Polskiej Szkoły Orientalnej w Stambule z lat 1766-1777, ,,Rozprawy z dziejów oświaty”, t. LXII, 2025, s. 351-378.
• O wartości naukowej wydawnictwa źródłowego Lucjana Siemieńskiego ,,Dziennik prywatny Stanisława Augusta”, ,,Kwartalnik Historii Nauki i Techniki”, t. 70, nr 4, 2025, s. 9-28.
• Stanisław August jako wychowawca księcia Stanisława w świetle listów z archiwum Poniatowskich w Paryżu, ,,Komunikaty Mazursko-Warmińskie”, t. 331, nr 4, 2025, s. 495-518.
• Regulaminy i instrukcje Polskiej Szkoły Orientalnej w Stambule z lat 1766, 1772 i 1778, ,,Rozprawy z Dziejów Oświatyˮ, 2021, t. LVIII, s. 209–228.
• Dzieje archiwum księcia Ksawerego Saskiego – historycznego dziedzictwa Francji, Polski i Niemiec, ,,Studia Źródłoznawczeˮ, 2020, t. 58, s. 171–184.
• Jakub Bajer, Andrea Mariani, Macocha idealna: aktywność Anny Luizy z Mycielskich Radziwiłłowej w świetle francuskiej korespondencji dyplomatycznej (1764–1765), „Studia Europaea Gnesnensia”, 2014, nr 10, 281–311.
• Le Grand Tour du dernier élu de Pologne. Chez Madame Geoffrin (1753–1754), „Studia Europaea Gnesnensia”, 2012, nr 6, s. 241–260.
• La Maison de Saxe et la reconnaissance du roi Stanislas-Auguste par les cours du Sud (1764–1766), ,,Studia Europaea Gnesnensia”, 2012, nr 5, s. 257–277.

Artykuły recenzyjne i recenzje

• Henryk Kocój, Dyplomaci sascy wobec Sejmu Wielkiego, Kraków 2016, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, ss. 717, ,,Kwartalnik Historycznyˮ, 2019, t. 126, nr 3, s. 616–622.
• Wokół wizyty króla saskiego księcia warszawskiego Fryderyka Augusta we Wschowie w 1810 roku, pod red. Marty Małkus i Kamili Szymańskiej, Wschowa 2009, ss. 99, il., ,,Rocznik Leszczyńskiˮ, 2012, t. 12, s. 274–277.

 

Wróć