Niedokończona praca Stefana Mazurkiewicza nad teorią prawdopodobieństwa

22.05.2026 | 22.05.2026

W referacie poddajemy analizie prace Stefana Mazurkiewicza (1888–1945) z 1932, 1933 oraz z 1934 roku rozwijające oryginalną teorię rachunku prawdopodobieństwa. Nawiązujemy do jego programu badawczego, który przedstawił podczas swojego referatu O podstawach teorii prawdopodobieństwa, wygłoszonego na posiedzeniu Wydziału Nauk Matematycznych i Przyrodniczych Towarzystwa Naukowego Warszawskiego w 1918 r. W pracy z 1932 opiera się na aksjomatyce rachunku prawdopodobieństwa Georga Bohlmanna oraz na metamatematycznych opracowaniach Tarskiego i otrzymuje logiczne podstawy dla aksjomatyki Bohlmanna. Traktuje tu prawdopodobieństwo jako funkcję zdania i systemu dedukcyjnego, a nie jako funkcję zdarzeń.

W kolejnej pracy Über die Grundlagen der Wahrscheinlichkeitsrechnung I (1933, 1934) dokonuje rozwinięcia i modyfikacji poprzedniej. Teraz traktuje prawdopodobieństwo jako funkcję dwóch systemów dedukcyjnych. Podstawą rachunku prawdopodobieństwa staje się algebra systemów dedukcyjnych. Mazurkiewicz zapowiada kolejną pracę, w której ma przedstawić teorię ciągłych prawdopodobieństw. Pisana monografia zaginęła w czasie Powstania Warszawskiego, natomiast częściowo odtworzona  przez schorowanego  matematyka została wydana w serii Monografii Matematycznych w 1956 jako Podstawy rachunku prawdopodobieństwa. 

Wróć